Esther Kokmeijer

download
/// Inleiding van het boek “A Summary of the World” – Esther Kokmeijer (Nederlands) ///

EEN SAMENVATTING VAN DE WERELD
Esther Kokmeijer (1977)

“Degenen van ons die de evenaar nog nooit hebben gezien, zijn vol verwachting. Ik geloof niet dat er iets is wat ik liever wil zien… Rond het middaguur naderen we de evenaar. Een matroos had een jong meisje verteld dat het schip weinig snelheid maakt omdat we de bult bij het midden van de aarde op varen, maar dat we over het water zullen vliegen als we eenmaal over de evenaar heen zijn en aan de tocht omlaag beginnen.”
Mark Twain (1835 / 1910) ‘Langs de evenaar: een reis rond de wereld’

De evenaar zelf is onzichtbaar, maar aanwezig. Wel kun je de plek zien waar de evenaar zich bevindt. Maar waarom zou je niets liever willen zien dan dat wat eigenlijk niet te zien is? Waarom uitkijken om aan te komen op een plek die visueel gezien per definitie niet interessanter hoeft te zijn dan een andere plek? De evenaar is een denkbeeldige lijn die precies tussen de Noordpool en de Zuidpool loopt. En dat is dan ook meteen wat de evenaar zo speciaal maakt. Het is niet iets willekeurigs. Het is een bijzondere plek die tot de verbeelding spreekt.
Vanuit het verlangen de wereld inzichtelijk te maken, ontstond het idee om naar het exacte midden van alle continenten te reizen. Het zwaartepunt is een feitelijke en te berekenen plek. Het is het hart, de navel en kern van een continent. Voor mij is het de belangrijkste plek van een continent. Elk continent bezit een exact midden. Deze eigenschap biedt de mogelijkheid tot vergelijking. Alle middelpunten tezamen vormen voor mij een samenvatting van de wereld.

Professor en geograaf Jean-Georges Affholder van het IGN (Institut Géographique National) in Parijs heeft voor dit project de zwaartepunten van elk continent berekend. Ik ben er in geslaagd om ook fysiek deze zwaartepunten te bezoeken. De coördinaten van elk zwaartepunt heb ik ingevoerd in een GPS. Via satellieten kon ik ze tot op de meter nauwkeurig vinden, waarbij ik ook de gevolgde route nauwkeurig kon vastleggen.

Toen ik de coördinaten kreeg wilde ik net als Mark Twain die niets liever wilde zien dan de evenaar, zelf niets liever zien dan het zwaartepunt van elk continent. En met zien gaat het niet om de visuele waarde van die plek, maar om de gevoelswaarde die deze plek heeft. Het gaat om het fysiek aanwezig zijn op een plek die tot de verbeelding spreekt door wat hij is.

Vanaf mijn eerste levensjaren had ik al de drang tot ontdekken. Ik pakte dan mijn moeders hand vast en vroeg ‘waar zullen we naar toe gaan?’ Verandering van omgeving was voor mij toen al begeerlijk. Op dat moment was mijn woonplaats Brantgum, een klein dorpje in het noorden van Friesland, met zijn 80 huizen avontuurlijk genoeg. Op mijn eenentwintigste maakte ik mijn eerste lange reis van een jaar. Reizigersbloed drong mijn lichaam binnen en het begrip ‘reizen’ veranderde voor mij van een oppervlakkige term naar een nieuwe manier van leven. In gedachten ben ik nooit meer opgehouden met op reis te zijn. Ik heb de rust en ruimte ervaren die de beweging van reizen met zich meedraagt. Namen van plekken en landen die ik ken uit boeken, films en kranten krijgen pas echt betekenis als ik er zelf geweest ben.

Reizen is vertrekken, verblijven en terugkeren. Het gaat om de verplaatsing. Het is een reeks van gebeurtenissen, ontmoetingen en ervaringen. Doordat deze vaak verschillen met de belevingen in het dagelijks leven zijn deze indrukken intenser. Reizen is iets gevoelsmatigs, het is niet goed, het is niet slecht, het is wat je er zelf van maakt. Het is iets persoonlijks. Mijn reislust wordt vooral gevoed door nieuwsgierigheid en het romantische verlangen om ‘alles’ te zien en te beleven.
Bij het maken van deze reis was het mij niet alleen te doen om het bereiken van de zwaartepunten. Niet alleen het eindpunt, maar ook de reis zelf was het doel, een reiziger moet meegroeien met de reis. De reis zelf maakt het gekozen einddoel belangrijk. De afgelegde route van en naar de zwaartepunten ging daarom zoveel mogelijk over land en zee. Alleen de continentale wateren zijn van kust tot kust afgelegd per vliegtuig. Het gevoel grote afstanden te kunnen overbruggen geeft mij een gevoel van vrijheid. Het gevoel grote afstanden over te slaan is het wakker worden uit een coma. Of zoals James Hamilton-Paterson schrijft “Als je een Eerste Wet van het reizen zou willen opstellen, dan zou die kunnen luiden dat de manier van reizen de bereikte plaats determineert.”
Ieder zwaartepunt heeft een eigen verhaal gekregen. Door deze reis heb ik het zwaartepunt op elk continent belangrijk willen maken. Alle zwaartepunten heb ik gemarkeerd. Het zijn tijdelijke markeringen, ze zijn vergankelijk en worden binnen enkele dagen of weken opgenomen in de natuur. Ik wil niet ingrijpen in de natuur van die plek, de plek niet in bezit nemen, maar alleen benoemen. De plek een naam en ziel geven.